Nieuwsbrief


Machiel Dierks en het lerarentekort.


Regelmatig krijg ik de vraag wanneer deel 3 van ‘Machiel Dierks’ uitkomt.

De presentatie was aanvankelijk gepland omstreeks dit voorjaar. Afgelopen oktober werd ik echter benaderd door de directie van een school in de regio. Of ik wilde solliciteren. De school zat onverwacht zonder leerkracht voor groep 5. Ik bedacht dat een gesprek geen kwaad zou kunnen.


Het betrof een groep met nogal wat ‘uitdagingen’ en het beste zou dan ook zijn de functie voltijds te vervullen. Voor ik het wist had ik toegezegd.

Sinds 5 november sta ik dan ook volledig voor de klas en geloof me, de lieverdjes eisen al mijn aandacht op. Met vergaderingen, ouderavonden, vieringen, nakijkwerk en voorbereiding heb ik geen tijd en energie over om me aan het schrijven te wijden. Machiel Dierks laat dan ook nog even op zich wachten.


Nog even, want voor we het weten is het zomervakantie. Daarna blijf ik verbonden aan de school, maar ga ik 2 dagen per week werken. De planning is nu dat de presentatie van deel 3 omstreeks eind oktober zal plaatsvinden.


Hier alvast een fragment:


De ondergaande zon schijnt zacht over de stad, maar de huizen van het hofje achter het Slijkeinde liggen in de schaduw. Leentje haalt het wasgoed van het bleekveldje. Met haar armen vol, staat ze even stil en kijkt mistroostig het slop rond. Ze mist de weidsheid van de polder en de rust van hun plekje aan de Amer. Leentje vindt het niet erg dat de houten eenkamerwoning nog kleiner is dan het huisje aan de dijk. Ze is blij dat Machiel eindelijk een geregeld werk heeft en de kinderen weer naar school kunnen. Maar het slop benauwd haar. Zoveel mensen die te dicht op elkaar leven. Leentje gruwt van het sekreet dat ze met 15 huishoudens delen en de enkele pomp voor al die mensen. Ze verfoeit de ruzies en de dronkenschap in sommige huishoudens en ze veracht de meisjes en vrouwen die ’s avonds de straat op gaan om hun lichaam te verkopen. Gelukkig woont Anna vlakbij. Anna is ouder dan Leentje en kent de stadse gewoontes. Ze heeft met haar Moos in Amsterdam gewoond. Het moet daar nog erger zijn dan hier. Anna en Moos zijn echt fatsoenlijke mensen. Dat Moos jood is, vindt Leentje niet erg. Sommigen in het slop zeggen dat de joden Christus hebben vermoord, maar Anna beweert dat Moos niet eens gelovig is.



Albert van Raalte

Toen ik deel twee van Machiel Dierks had afgerond, dacht ik dat daarmee de levens van Machiel en de domineeszoon Albert van Raalte voorgoed uiteen waren gegaan.

In 1866 komt van Raalte echter voor enkele maanden terug naar Nederland. Getuige het bericht van 24 juli 1866 uit ‘De Heraut’, preekt van Raalte in de Hervormde Kerk in Fijnaart.





In datzelfde jaar is ook Machiel voor even terug in het dorp. Het wordt een vreemde ontmoeting die de twee mannen hebben, negentien jaar na hun laatste treffen.

Inmiddels ben ik wat meer te weten gekomen over de historische vestiging van de Nederlanders in Michigan. De mensen die in 1847 met Albert van Raalte naar Amerika waren vertrokken, ontgonnen de wouden en vestigden zich in nieuwe gehuchten, die uitgroeiden tot dorpen en stadjes met namen als Zeeland en Overijssel.

In 1854 volgden ook een aantal families uit Noord-Brabants Westhoek. Onder hen Ben Ploeg en zijn gezin uit Klundert.

Ben Ploeg was een gekend man in de kring van de afgescheidenen en het verloop van zijn leven in de VS is goed te volgen. Andere families die in 1854 vertrokken zijn:

De familie Teunis de Frel en Adriana Sulkers (Standdaarbuiten/Zevenbergen/Klundert)De familie Leendert Klein (Klundert) en Jannigje Korteweg (Fijnaart)? Ardon en Johanna ? (Klundert)

Na de komst van van Raalte naar Nederland 1n 1866 en zijn preek in de Hervormde Kerk aldaar, volgden nog enkele families, zoals de familie van Dis uit Klundert.

Voor een artikeltje over deze emigranten ben ik nog op zoek naar mensen uit de gemeente Moerdijk, die weten dat zij familie hebben die destijds naar Michigan zijn vertrokken. Ik hoop een stukje daarover af te ronden aan het begin van de zomervakantie.


Heereveen en Ulrum


Een tochtje door het noorden van het land bracht mij in de voorjaarsvakantie bij twee andere dominees uit de negentiende eeuw, die nauw verbonden zijn aan het verhaal van Machiel Dierks. De eerste was in Heereveen. Daar is het charmante Domela Nieuwenhuis museum.

Verschillende kamers zijn ingericht met boeken en gebruiksvoorwerpen van de latere socialist en anarchist.

Ik wilde er graag heen omdat Domela Nieuwenhuis in deel 4 van Machiel Dierks een rol zal gaan spelen in de levens van Machiel en de arbeiders van de metaalfabriek van Enthoven.



Daarna hebben we een bezoek gebracht aan het plaatsje Ulrum in het noordwesten van

Groningen.

Hier begon de Afscheiding van 1835, die zo’n grote rol speelt in het leven van Albert van Raalte in deel 2 van ‘Machiel Dierks het leven van een dagloner’. Een fragment:

‘Het heeft natuurlijk alles te maken met de moeilijkheden van Hendrik de Cock en Hein Scholte vorig jaar in Ulrum.’ Anthony vraagt zich af of ze zich over die kwestie niet uit moeten laten. ‘Het is toch onverteerbaar dat zij nu buiten de kerk staan.’

‘Maar hoe is dat eigenlijk precies gegaan?’, wil Albert weten.

‘Je weet dat de Cock al in juni vorig jaar uit het ambt is gezet.’

Albert knikt instemmend en vraagt: ‘Maar was dat nou enkel omdat hij, notabene op verzoek van de ouders, kinderen van buiten zijn gemeente had gedoopt?’

‘Ja, eigenlijk wel. Hij had misschien wat diplomatieker kunnen zijn, maar in wezen ging het daarom.’

‘En Hein?’

‘Hein was hem in Ulrum op gaan zoeken, als vriend. De Cock had toen immers juist zijn dochtertje verloren. Omdat De Cock in zijn eigen gemeente buitenspel was gezet, heeft de kerkenraad aan Hein gevraagd of hij er eens wilde preken. Maar daar ging de vervanger van de Cock natuurlijk niet mee akkoord. Er is toen een hele rel ontstaan, in de kerk notabene. Hein werd geschorst. Kort daarna is hij zelf uitgetreden. En nu willen ze dus ook al verhinderen dat jij benoemd wordt.’


Contact

U kunt contact met mij opnemen via mijn website: amvermeulen.me of door een mailtje te sturen. Via de website kunt u ook mijn reeds verschenen boeken bestellen.

0 keer bekeken

© 2015 A M Vermeulen

Reacties via Facebook kunnen zonder inloggen